یالقیز آغاج
ادبی
(( طبیعت باشدان-باشا گالریا ســــرگیسدیر، زامانین سرت طالعنین اوج باتیندان، آراز بویو کده ره بویانان سرگی لرین گورونتوسونده ن، قلمداشیم سیزداش موغانلی جنابلاریلا " دئیشمه" )) سیرداش موغانلی) خیـال قـانـادیلا اوچـاق گـــویـلـــره سیر ائدک وطنی گه ل یاواش- یاواش رسم ائده ک رسام تک، گوردوگوموزو گه ل آچاق ایکیمیز، بیر ســـرگی قارداش! قوجا) ناشـی بویاقجیام، الیمـده ن گلمیـر قـاتام بو یاقلاری، سـولمیا قارداش! وطنـــه بوشلیــام، اؤزوم قـارادی قـورخورام سـؤزومـو آلمیا قارداش! سیرداش موغانلی) ظولمون آیاقینیـن، آلتینــدا قالان قلبـــی پارچالانمیش، وطنـده ن ده یاز قلبینـی سینـدرماز، آنا ائـولادیـن وقتی دیر! قایتاراق بو بورجدان بیر آز قوجا) دوغمـادان، دوغمـایام،آنـا وطنـــه آمما اوگئی سانیر، نانکور اوتانماز سفره مده ن پای چکیر،گلیب- اوتنه بیر پارچا خاطادیر، بیر آزدا قانماز سیرداش موغانلی) نانکور اسیرگه دی، بیر اووج سودان گوزوم گوره گوره وطن کول اولدو اَل ویــرما، یاراما قوؤر ائدیــر یارام کـونلومـه قاراباغ، حسـرتــی دولدو قوجا) قلمی فیرچایا، دونده ردیم بیر آن سرگیه لایق لی، چکه م لاله سیــــن اوخشیا بیلمه دیم اوچان داخمانی بویاقا گلمه ین، وایین- ناله سیــــن سیرداش موغانلی) آخ-وای ناله سی اوچوخ داخمادان قوزانیب گویلــــری، یاندیـریب-یاخیـر وطــــن آرزیلاری، لالـــه ناخیشدا بویلانیـــب وطــنه بیر داهــا باخیـــــر قوجا) بیــر آدیم آرالــی، اَل چاتیشمادی میلیـونجـا مللتیک، ائــل چاتیشمـادی!؟ دیــغـا جایناغیندا، جؤؤر مله دی نئیله ئیم!؟ هونکوردوم دیل چاتیشمادی سیرداش موغانلی) اینامین کورپوسو"خداآفرین"ده یاد ائللر اَلی له، یامان سوکــــــولــوب! اومودون-یاپراقی-خولو-بوداقی یانیب کــــولع دونوب، یئره توکولـوب! قوجا) سینه سـی آلتیندان داشقین سئل اؤتــدو کــــورپو ائل قــورودو، یول داراخلادی جیناغی اوستونده ن مین قاطار گئچدی بالانــی – آنانــی - واری، ساخـــلادی سیرداش موغانلی) بـوتــون آراز بــــویو، جلفایا قــده ر خیانت توستـوسـو، گوزومه دولوب ! دیده رگین دوشوبدو، میلیونجا انسان بیزیم تک وطن ده، وطن سیز اولوب! قوجا) آرازیــن آخاریــن، تـوتـوب یـوخـاری گئدیگجه! گوروره م سو اوپور داشی موغاندان اؤز توتوب، جلفایا ساری قاریشیر هــر یئرده ن اونا گوز یاشی سیرداش موغانلی) خوجالی قیرغینی دوشنده یادا وجدان دانلاغیندا بوغولور سیرداش سوی قیزیم جانلانیر گوزوم اونونده من نئجه اوزومه دئییم!؟ وطنداش!! قوجا) دیندیرمه،"قوجانی" چوخدو نیسگیلی اوره گین قوؤر، ائدیر یاراسی قارداش! بـو بویوک، وطنین! ندیـر چاراسی!؟ هاراسی ساغلامدیر، هاراسی قارداش! ...................................................... پـارچالانميش فيكـــره، پارچــا دولاق آلمــاليــام!! مين جيغير ايزله يه رك، بيرجه يولاق سالماليام!! .......................................................... دلــي چارتلاق بئينـه، اينجـه دوشونجه جئویني يوناراق چار - چوواسي، اولسا يالاق چالماليام!! ........................................................ ايستي ايسته ك اوجاغين، چله گونو چاغ دمينه! گئجــه الهــام پريمــه، گيزلــي قوناق اولمـاليام!! ............................................................. معنوي عشقه گــره ك،! ماوي بوياق سورمـه لييم ساختا سئوگي گوزونه، ياستي-ياپاق، گيل، ماليام!! ............................................................. ايلــديريمــلار تـوره دن، قانلـي قـانـادلاري چاليب آغ بـولــودلا ياناشي، هــي چاغا-چاخ قالماليـام!! .......................................................... بـو حياتيـن يولـودور، يئـرده اولوب! گـويده گـــزه م خوش سيغاللي جان اولوب، جسمه لاياق اولماليام!! ............................................................. يـا خياليمــلا اوچـوب، يئــرده ن اؤزوب اَل - آيـاغـي يئـدي افلاكيــده، نــس، اولكــري، باخ! يولمـاليام!! ......................................................... "قوجا" دونيـا،! هامينـي سيخدي گورون قولتوغونا بـوشائييب، اوچ دفعـه ليك، منـده طلاق آلمـاليام!! ........................................................... // چاغریشا اوره ک سوزو// بابک قوجا اوغلو) مين آرزيم وار ، مين بير ديلك قوجا) درد الینده ن آغلار اوره ک دوست الینده ن ایسته ر دیلک ایاخلانسا!؟ دوزلا- چوره ک گوزه ل! بیزیِ سالدین یادا !! چارام نه دیر؟ بــــو دونیادا!؟ بابک قوجا اوغلو) قوجا) یاشاماغیم حاققا، گورا یالواریرام! کارا – کـــورا دوزمه ک لیکده ن باشقا سونرا جانیم دوشور یانار اودا!! چارام نه دیر! بـــــو دونیادا!؟ بابک قوجا اوغلو)) قوجا) اوزون عومور توس باغی ئیا! تـوی-ناغارا؛ قورباغــــی ئیا! یاز گونــــو؛! بـولبـول آغلییا!؟ گـورسـم ائلده بئلــه قادا!! چارام ندیر؛؟ بـــــو دونیادا!؟ سانما قورخوب باک ائییلیره م ائل غمینی یوک ائیلیره م تئلی سازی، کوک ائلیره م یادلار کیمدی؟ آت اوینادا!! چارام ندیر!؟ بــــو دونیادا!؟ بابک قوجا اوغلو) قوجا) ««غم سازینی چالا-چالا درد ایچینده قالا-قالا یازیم یئنه؛ بالا-بالا»» سوئیله یرکن دوستا-یادا!! چارام ندیر!؟ بـــو دونیادا!؟ یول قورخولو، وار مترسک کور اوغلو تک بیچیب کسک پاشا کیمدی!؟ قورخوب اسه ک! قان قوسدوراق زهــر دادا!! چارام ندیر!؟ بـــــو دونیادا!؟ بابک قوجا اوغلو) قوجا) گلدیم گزه ک، ائل اوبانی هــی چاغیراق خان چوبانی " آپاراندا سئل سارانی" اومودلاریم گئدیر، بادا !! چارام ندیر!؟ بــو دونیادا!؟ ((( بيلدين!؟ ))) گــور وئـرديگين اول عهده وفادار قالا بيلديــن!؟ مــن تك دلـي سئودالييا، غمخـوار اولا بيلديــن!! ........................................................................................... بيچديـم بويونا، گـوللــو دونـو، آللــي – نشانلــي گيپريك لــرئيله، بخيـه لـديــم، مـن گوزو قانلـــي شئه ميرواريسيـن، دوزدوم اونا قيقاجــي-يانلـي ســـردين،! كـولك آلتينـدا، تيكانلي كولا بيلديــن!؟ مـن تك دلــي سئودالييا، غمخـوار اولا بيلديــن!؟ .............................................................. ميــــن آرزيـلاريـلا گــوروشه گلميشيديــم مـــن! لاقيــد اولاراق، آيــريليغـا! دالميشيــديــن ســـن! چاغلار گوْر آراز تك، سينه م اول خاطـره لردن! سالديـن قوناغـي سـن گوزو ياشلي،يولا بيلدين!؟ مــن تك دلــي سئودالييا، غمخـوار اولا بيلديــن!؟ ................................................................. دارتــدي اوزونو ســـرو آغاجـي، قالـخ دي بويونجـا گيـزلتدي سنـي، گـورمـه ديـم هئچ! منده، دويونجا سـن دوزمـه دين هئچ، گيپريگيمـي گوزلـه يويونجـا باخديم نئچه يول، جييناغيـم اوسته، دالا بيلديــن!؟ مـن تك دلــي سئوداليا، غمخــوار اولا بيلديـــــن!؟ ................................................................... سينمازسا،! عنادين ، سيناجاقسان بيل اوره ك دن قـان آغــلايـاراق، داد ائـديـــره م منـــده، فــلـك دن نئينه ر!؟ هله او، داشلاري گه ل! توكمةه اته ك دن بير گـون ديه رم، قبيريميـن اوسته، قالا!! بيلدين!؟ مــن تك دلـي سئـودالييا، غمخــوار اولا بيلديــن!؟ ................................................................. عشقين سارايين، آغ دئويميز، تيكدي حصارسيز! آغ پــرده بولـودلاردان اونا، آســدي ديوارسيـــز! آنجاق قارا دئـو، پاسلـي قفيل ويـردي آچارسيــز! پـوزدو! يئــرينه تيكـدي پولاد دان، قالا بيلديــن!؟ مــن تك دلـي سئودالييا، غمخــوار اولا بيلديــن!؟ ................................................................ آيدين گئجـه ده، آدديم ايــزي سالـدي ناخيشلار قـار اوستونه، گؤزلـر اَله دي ميـرواري داشــلار سانديق،! بوغازآلتي اوزولوب، دوندو باخيشلار پايلاشديلار اوز، سرری لـرين، پاي آلا بيلديــن!! من تـك! دلي سئوداليیا، غمخوار اولا بيلديــن!! .............................................................. دوشدو" قوجا"نين، قسمتينه بوللو، كــدر-غـم جان نقديني، حراج ائله ميش، نازلي يا كم - كم بيرعومرو، قئسيروعده، اونا ائيله دي چم- خم ايلك بيتـه قاييت، اينجــه خيالـه، دالا بيلديــن!! ............................................................. گور وئرديگين اول، عهده وفادارقالا بيلدين!! من تك دلي، سئودالييا، غمخوار اولا بيلدين!! ............................................................ شعر: ياور مجرد (یاور) ( يالان . . . ) دؤيـوب آلقيـش دئميشيـك، گــــونـده نئچـه ميــن يالانــــا! بــــو يــالان دنيانيــن! آخ! قـارنـــي گــوروم سانجيلانـــا! باغــــريميــزدا قـادا قـان، لاختالانيب ديــــر نــه زامــان! آز قـاليــــر عـومـرومــوزون، باده سي بيرده ن جالانــا! هــــره بيــر يانــدا، چكيــــر نازلــــي ملك لـــــر نازينــي بيــزده تـوش گـتــديك ازلــده ن، قارا، قاش-گـؤز ايلانــا! بيــز كونول مولكـونو، دورد، دوره حصار ائتمه ميشيك وئـــرميشيـك! كونلـومــوزو نازلــي باخيشـلار آلانــــا!! كــوكلـه ئيب باغــريميزيـن، سيملـري ائل دردي ايچــون وئــرمــه ريك باغـــري قـارا، هــر ناشي چالغي چالانــا! كيم لــر اولموش بيزه حاكم، بيـزي-بيـزده ن كيم آليب!؟ كيـــــم چكيبديــــر بئلــه!؟ قــول، تا وطنيـم پارچالانــــا! چوخ گؤئنمه ك نه ايچون؟ كئچميشه گئچميش ديه ره م " ايگيـــد اؤل! قـــويما غميــن اوستونه غملـر قالانــا!" سوس-دانيشما دئمه بيرسؤز، ديلين آغزين قوروسون قيمـــارام تا كــــــي بئلــه! دادلـــــي ديليـــم تاپدالانــــا! دئمــــه! اي قانلــي فلك! هـــر نه ائده رسن، يئـري وار واي! او گونده ن كـــي، دونوب ترسينه چرخين دولانا! تــوكــولـــن قانلاري « ياور » بويـا ســـــن بايــراغينا دورولار! هـــــــر نــه، آخــــا، دنيادا يـا چـالخــالانـــــا * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * شعر: قوجادان ( يئني بيرقووه . . .) بيـر قـووه دئيشدي بـوتون وارليغــي باخيشيــم حياتا، يئنــــي باخيشديـــر!! منـه حصـــــر ائتديكــي فـداكارليغـــي بو چات – چات عومرومه چايدير، آخيشدير!! ******* سســي لحـن داوود؛ باخيشـي جيـران گـولنـده توكـولـور؛ ميـن گـول خندان باخديقجـا اولــورام حسنـونـه حيـران ياقوتي لبلـره؛! او خــال ناخيشديــر!! ******* اوتانقاج ياناغـي شهلــي چيـچـك دن! گوزه لديــر؛ گئوورك دير؛ جسمي ايپك دن! " قوجا " سؤزلرينـي دئيير؛ اؤره كــده ن! نفســي جانيما! مه لــي ياغيشديــر!! ******
شاعیر: بختیار علیمرادی(موغان اوغلو) ( عاشيق ) بير تئل ائيله باغلاميسان، اوره گينه، اوره گيمــــي. هـارا گئتسن، اودا گئدير. بوينوباغلي دلـي كيمــــي. منـــي گوره ن – داشا باسيــــر، سنـي گوره ن - دلــــــي اولور. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . شاعیر: سخاوت قاسمزاده(سخا) ( آرزيلار ) خياليميــــن پنجـــــره سيــــن آچائييديــم كاش! قوشلار تك،قاناد آچيب اوچائيديم باش گوتوروب، بــو قادادان قاچائيديــم حياتيمـــي بير ده ساتام آرزيــــــــــــــا!! كيــم چاتيبدير!؟ منده چاتام، آرزيــــــآ!! شئوگه ساليب، آي اوزونده ياناغيــــــن ســن بيلمه ديـن، اوره گيمدير، داياغين گه ل! يولا سال، داها كوچور قوناغيـن ائيللربويـــو، بو دنيادا ياشــــاســــــان! اوره گيملــه قوشاسان كــي قوشاسان! من دوستاغام اوز غميم له، نئجه سن؟! هئچ چيخمادين،بيريوخومدان گئجه سن مـن اولسه مده، مزاريمدان، كئچه سـن تئز بويلانيب، اوز آرزيمــا چــاتــــارام!! قبــر ائوينــده، داهــــا راحــات يـاتارام!! من كوسمه دن، سن كوسورسن فلكدن؟ من دئميره م نه لر گئچیر، اوره ك دن. کاش اولئیدین ، درده یانان ملک دن. گول آچمادي، اورگيمده ديـــــلگيـــــــم!! داش اوره كلــي، قـانــا دوندواوره گيم!! تيتره ر اوره ك سنين ساري تئلين تك غــم لشكريم، واردير آغيرائلين تــــك بيل نيسگيليم چوخدو،آجي ديلين تك قول اولساندا،وار- دولتـــــه آلقيشــا!! سخاوتيم يول وئرمه ئيرقارقيشا!! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . شاعیر:صابر مکمل(ائل قایا) ( آلاه ايراق . . . ) حقيقتــــده، تكجــه مـــاراق محببت وار؛ آمما قــوراغ قارا ظلمت كوران اوجاق آلاه ايـــراق – آلاه ايـــراق! سولغونلاشار، او آل شافاق كوله دونه ر، او اود-اوجاق قارانليقلار؛سويوق اوجاق آلاه ايـــــراق - آلاه ايــــراق هر باخيشدا، مين بيرسراغ كوكسون آليب،شاختا-سازاق قارا گـونون؛ واراق - واراق آلاه ايــــراق – آلاه ايــــراق! زامان چارغي دوشموش يالاق اوفيــــرلانيــر، بيـــــز داياناق غــــم پاي، گليرقوجاق-قوجاق آلاه ايـــــراق – آلاه ايـــــراق! اوپوشلره حسرت، دوداق بـو سئوگيميز، اولموش ياساق " ائل قايا" دا ياردان، اوزاق آلاه ايـــــراق – آلاه ايــــراق! . . . . . . . . . . . . . . . . . 
اوشومه رم اسسه كولك
دوست دوستونو گؤره گرك
گلين دوستلار گؤروشك بيز
بير من دئييم بيرينده سيز ...
حسرتيمين كؤكو درين
اوره ييمين ديبي سرين
آيريليغا سينه گرين
گلين دوستلار گؤروشك بيز
بير من دئييم بيرينده سيز ...
كئچيب قيشي چاتتيق يازا
فصيل تازا ، گونللر تازا
گلين سؤزو وئرك سازا
گلين دوستلار گؤروشك بيز
بير من دئييم بيرينده سيز ...
داغ دؤشونده سفره آچاق
چايين عطرين چؤله ساچاق
كدرلردن اولاق قاچاق
گلين دوستلار گؤروشك بيز
بير من دئييم بيرينده سيز ...
يولونوزو گؤزلر گؤزوم
آدينيزي اوخشار سؤزوم
آيريليغا نئجه دؤزوم ؟
گلين دوستلار گؤروشك بيز
بير من دئييم بيرينده سيز ...


